Zastanawiasz się, co kształtuje współczesny krajobraz finansowy?
Odkryj, jak działają akcje, udziały i instrumenty udziałowe.
Giełda papierów wartościowych, znana także jako rynek akcji, to miejsce, w którym można kupować i sprzedawać udziały spółek publicznych. Akcje notowane publicznie mogą być przedmiotem obrotu zarówno na scentralizowanych giełdach, jak i na rynku OTC (over-the-counter). Giełda jest w istocie rynkiem wolnej gospodarki, na którym spółki mogą pozyskiwać kapitał, oferując część własności zainteresowanym inwestorom, którzy z reguły są podmiotami zewnętrznymi. Jest to korzystne zarówno dla inwestorów, jak i dla samych spółek.
Dla inwestorów giełda stanowi wyjątkową okazję, aby stać się częścią już działającego, ugruntowanego biznesu i czerpać z tego potencjalne korzyści, bez tak wysokiego ryzyka jak przy inwestowaniu w nowe, niesprawdzone przedsięwzięcie, które musi mierzyć się z kosztami startu, kosztami stałymi oraz innymi wydatkami operacyjnymi i wyzwaniami zarządczymi. Dla spółek z kolei giełda oznacza dostęp do wygodnego źródła kapitału na finansowanie wzrostu lub ekspansji. To tworzy sytuację korzystną dla obu stron.
Jednak jak w każdej formie inwestowania, także tutaj występuje ryzyko. Poziom ryzyka ponoszony przez tradera zależy bezpośrednio od ceny posiadanej akcji. Jeśli cena akcji rośnie, trader osiągnie zysk w momencie sprzedaży udziałów. Z kolei strata pojawia się wtedy, gdy akcje zostaną sprzedane po niższej cenie niż cena zakupu. Skala zysków lub strat zależy od liczby kupionych akcji oraz — oczywiście — od tego, jak bardzo cena akcji wzrośnie lub spadnie.
Wchodząc w zakup akcji lub rozważając inwestycję w udziały danej spółki publicznej, warto wziąć pod uwagę różne segmenty rynku akcji. Giełdę dzieli się na rynek pierwotny oraz rynek wtórny.
Rynek pierwotny to etap, na którym tworzy się lub emituje nowe papiery wartościowe, a następnie udostępnia je do obrotu inwestorom indywidualnym i instytucjonalnym. W tym przypadku papiery wartościowe są emitowane bezpośrednio przez spółkę, która chce pozyskać kapitał na realizację długoterminowych celów i planów. Najczęściej spółki funkcjonują na rynku pierwotnym poprzez IPO (pierwszą ofertę publiczną), gdy akcje po raz pierwszy trafiają do obrotu giełdowego. Spółki mogą też pozyskiwać środki na rynku pierwotnym poprzez emisję z prawem poboru (pozyskanie kapitału od dotychczasowych akcjonariuszy) lub emisję preferencyjną (przydział akcji wybranym inwestorom po z góry ustalonej cenie).
Po pierwszej ofercie na rynku pierwotnym cały kolejny obrót papierami wartościowymi odbywa się na rynku wtórnym między inwestorami, bez udziału spółki bazowej. Transakcje są realizowane za pośrednictwem giełd papierów wartościowych lub brokerów pełniących rolę pośredników.
Handel OTC (over-the-counter), czyli poza giełdą, to opcja pozwalająca inwestorom kupować i sprzedawać akcje na rynku zdecentralizowanym. Transakcje odbywają się pomiędzy dwiema stronami za pośrednictwem sieci dealerów, bez udziału scentralizowanej giełdy. Zwykle rynek OTC dotyczy akcji lub cen akcji nienotowanych na giełdzie. Zdecentralizowany oznacza, że transakcja kupna lub sprzedaży odbywa się bezpośrednio pomiędzy dwiema stronami, na przykład między traderem a . Na rynku OTC zazwyczaj nie ma sztywnych warunków — handel jest bardzo elastyczny i ma możliwie jak najmniej ograniczeń.
Istnieje wiele powodów, dla których spółka chce zadebiutować na giełdzie. Pozyskanie kapitału jest główną motywacją, ale spółki notowane zyskują też wiele innych korzyści. Wejście na giełdę zapewnia ogromny rozgłos, co może otworzyć kolejne możliwości biznesowe. Spółka może przyciągnąć uwagę zróżnicowanych grup inwestorów — od instytucjonalnych po zagranicznych. To naturalnie zwiększa również wartość marki. Dochodzi do tego prestiż bycia spółką notowaną na czołowej giełdzie, a także możliwość przyciągania najlepszych talentów poprzez atrakcyjne benefity, takie jak opcje na akcje.
Proces wprowadzania spółki na giełdę różni się w zależności od danej giełdy. Zwykle jednak zaczyna się od złożenia rejestracji w odpowiednim organie regulacyjnym, takim jak Securities Exchange Commission (SEC) w USA. Spółka robi to, jeśli spełnia warunki giełdy, na której chce być notowana — na przykład NYSE lub NASDAQ. Kolejnym krokiem jest zatrudnienie subemitenta (underwritera) — banku inwestycyjnego lub dużej firmy z sektora usług finansowych — który będzie zarządzał sprzedażą akcji.
Underwriter pełni rolę pomostu łączącego spółkę z inwestorami oraz ocenia ryzyko. To on odpowiada za przygotowanie prospektu emisyjnego — dokumentu, który ma zachęcić inwestorów do zainwestowania w spółkę. Notowanie na giełdzie wiąże się jednak także z pewnymi minusami. Przede wszystkim proces wejścia na giełdę jest kosztowny, czasochłonny i wymaga dużych nakładów pracy.
Ponadto wejście na giełdę dosłownie oznacza, że spółka staje się „publiczna”. Pojawia się większa kontrola i oczekiwania dotyczące przejrzystości — zarówno ze strony opinii publicznej, jak i odpowiednich regulatorów rynków kapitałowych. Dla założycieli i wczesnych inwestorów istnieje ryzyko niedowartościowania spółki, a także rozwodnienia udziałów. To underwriter(zy) ustala(ją) cenę IPO, biorąc pod uwagę m.in. popyt na akcje, perspektywy wzrostu, model biznesowy spółki oraz historyczne odpowiedniki w branży.
Po debiucie giełdowym cenę akcji kształtują rynkowe siły popytu i podaży. Na ceny akcji wpływa wiele różnych czynników, w tym czynniki fundamentalne (np. przychody i zysk na akcję), czynniki techniczne (np. inflacja, kondycja branży, płynność i trendy) oraz czynniki sentymentalne, takie jak aktywność spekulacyjna inwestorów czy reakcje na wiadomości polityczne i gospodarcze, publikacje danych oraz wydarzenia.
Giełda papierów wartościowych, nazywana też „bourse”, to miejsce, w którym kupuje się i sprzedaje papiery wartościowe, takie jak akcje. To również instytucja zapewniająca infrastrukturę do emisji i wykupu instrumentów finansowych, a także do realizacji płatności dochodów i dywidend. Oprócz akcji giełdy notują także inne aktywa, takie jak obligacje, fundusze powiernicze (unit trusts), instrumenty pochodne, a także zbiorowe produkty inwestycyjne, takie jak fundusze ETF oraz indeksy giełdowe.
W większości przypadków spółki wykorzystują lokalne giełdy jako platformę do wejścia na rynek publiczny. Oto kilka największych giełd na świecie, których aktywa są również dostępne do handlu w AvaTrade.
| New York Stock Exchange | Nowy Jork, Stany Zjednoczone Ameryki | Dow Jones Industrial Average S&P 500 |
| NASDAQ | Nowy Jork, Stany Zjednoczone Ameryki | Nasdaq 100 |
| London Stock Exchange | Londyn, Anglia | UK100 FTSE 250 Index FTSE 350 Index FTSE SmallCap Index FTSE All-Share Index |
| Borsa Italiana | Mediolan, Włochy | ITALY_40 FTSE Italia All-Share FTSE Italia Mid Cap FTSE Italia Small Cap FTSE AIM Italia |
| Japan Exchange Group | Tokio, Japonia | Nikkei 225 |
| Hong Kong | Central, Hongkong | Hang Seng Index |
| Frankfurt Exchange | Frankfurt, Hesja, Niemcy | DAX DAXplus CDAX DivDAX LDAX EuroStoxx 50 MDAX |
| Shanghai stock exchange | Szanghaj, Chiny | SSE 50 Index SSE 180 Index SSE 380 Index SSE Composite Index |
| Euronext | Amsterdam, Niderlandy | CAC 40 PSI 20 |
Istnieją dwie podstawowe strategie inwestowania w akcje: inwestowanie wartościowe (value investing) oraz inwestowanie wzrostowe (growth investing). Obie strategie uzupełniają się, a stosowanie ich do pojedynczych akcji może pomóc inwestorom utrzymać dobrze zbilansowany portfel.
To strategia polegająca na identyfikowaniu akcji niedowartościowanych na rynku. Inwestorzy wartościowi aktywnie szukają spółek, które — ich zdaniem — są wyceniane zbyt nisko, licząc na to, że prędzej czy później ich cena odzwierciedli realną wartość. Mogą to być akcje spółek wyceniane niżej niż podobne firmy w tej samej branży albo spółki, których modele biznesowe niosą mniejsze ryzyko na ich rynkach operacyjnych. Akcje wartościowe są postrzegane jako „okazja” i relatywnie bezpieczniejsze w długim terminie.
Inwestowanie wzrostowe polega na wyszukiwaniu akcji spółek, które w niedawnej przeszłości radziły sobie bardzo dobrze i oczekuje się, że będą rosnąć szybciej niż inne firmy. Wzrost może dotyczyć przychodów, przepływów pieniężnych lub zysku. Warto pamiętać, że jest to wzrost oczekiwany, ale niegwarantowany. Akcje wzrostowe mają większy potencjał wzrostu ceny, ale są z natury bardziej ryzykowne i zmienne.
Znany jako wskaźnik P/E, służy do wyceny spółki poprzez porównanie bieżącej ceny akcji do zysku przypadającego na jedną akcję (EPS).
Tak oblicza się wskaźnik P/E:
Biorąc cenę akcji spółki i dzieląc ją przez zysk na akcję (EPS) = wartość rynkowa na akcję. Wskaźnik P/E to kwota w dolarach, jakiej trader może spodziewać się zainwestować w spółkę, aby „uzyskać” jednego dolara jej zysku.
Akcje dywidendowe to akcje spółek, które regularnie wypłacają dywidendy akcjonariuszom. Dywidendy to część zysków przekazywana bezpośrednio posiadaczom akcji. Spółki wypłacające dywidendy regularnie są zazwyczaj bardziej dojrzałe, z udowodnionym i stabilnym modelem biznesowym. Dywidendy najczęściej wypłaca się kwartalnie, co oznacza, że mogą stanowić regularne źródło dochodu dla inwestorów.
Swing trading to popularny styl handlu akcjami. Swing trader próbuje zarobić na ruchu ceny, który ma się wydarzyć w krótkim lub średnim terminie. Ze względu na krótkoterminowy charakter, swing traderzy zwykle korzystają z metod analizy technicznej do wyznaczania optymalnych poziomów wejścia i wyjścia z rynku.
Day trading to styl handlu, w którym aktywa finansowe — takie jak akcje, surowce, indeksy czy waluty — są kupowane i sprzedawane w ciągu tego samego dnia. Różnica między swing tradingiem a day tradingiem sprowadza się po prostu do okresu utrzymywania pozycji. W day tradingu wszystkie pozycje są zamykane bezwzględnie tego samego dnia. Żadne pozycje nie są pozostawiane na noc. Naturalnie day trading wiąże się z wyższym poziomem ryzyka i może generować wyższe koszty transakcyjne ze względu na intensywność handlu w krótkim czasie.
AvaTrade uprościło handel akcjami dla inwestorów. Do handlu dostępnych jest wiele akcji pochodzących z różnych światowych giełd. Gdy handlujesz kontraktami CFD na akcje w AvaTrade, handlujesz kontraktami na różnicę, co oznacza, że masz możliwość handlowania zmianami cen akcji bazowych bez konieczności ich faktycznego posiadania.
AvaTrade oferuje handel z dźwignią do 20:1 na akcjach, a traderzy mogą wzmocnić swoją aktywność, korzystając z przydatnych narzędzi i zasobów, takich jak Kalendarz Ekonomiczny, Trading Central, AvaProtect™ oraz AvaSocial. AvaTrade to także globalnie regulowany broker, który świadczy wysokiej jakości usługi handlowe poprzez wiele zaawansowanych platform transakcyjnych.
Dodatkowo AvaTrade oferuje wielojęzyczne wsparcie, aby zapewnić traderom niezbędną pomoc i obsługę w ich działaniach tradingowych.
Czym jest zmienność rynku akcji?
Każda forma inwestowania wiąże się z ryzykiem. Zmienność jest jednym z ryzyk handlu akcjami. Zmienność charakteryzuje się gwałtownymi wahaniami cen i szczególnie często widać ją na pojedynczych akcjach w trakcie wiadomości lub wydarzeń, takich jak publikacja wyników finansowych. Zmienność może zwiększać ryzyko strat, ale z czasem zwykle się wyrównuje. Oznacza to, że „lekarstwem” na zmienność może być utrzymywanie akcji przez dłuższy okres oraz przetrwanie zarówno wzrostów, jak i spadków na rynku.
Gdzie znajduje się giełda papierów wartościowych?
Różne rynki znajdują się w różnych miejscach, a w niektórych przypadkach nie istnieje fizyczna lokalizacja rynku lub indeksu. Na przykład NYSE mieści się fizycznie w Nowym Jorku przy 11 Wall Street i można tam faktycznie pojechać, aby zobaczyć traderów na parkiecie. Z kolei Nasdaq jest w pełni elektroniczny i choć ma siedzibę w Nowym Jorku, nie ma tam parkietu, na którym można byłoby zobaczyć handel w formie open outcry. Prawie każdy kraj na świecie ma jeden lub więcej rynków akcji — większość ma fizyczne lokalizacje, ale coraz częściej przenosi handel do formy elektronicznej.
Jak ustalane są ceny na giełdzie?
Większość rynków akcji działa w oparciu o proces aukcyjny: kupujący składają oferty (bid) na cenę, jaką są gotowi zapłacić za akcję, a sprzedający ustawiają cenę sprzedaży (ask), za jaką chcą sprzedać. Gdy obie ceny się spotkają, dochodzi do transakcji i akcje mogą zmienić właściciela. W przeszłości wszystkie transakcje zawierano na parkietach lub w „pits”, w systemie open outcry, gdzie animatorzy rynku głośno wykrzykiwali ceny, po których można było kupić lub sprzedać akcje. Z czasem przekształciło się to w elektroniczny system aukcyjny, co ma sens, bo dzisiejsze rynki akcji to miliony uczestników, z których każdy ma własne wyobrażenie o tym, ile dana akcja jest warta.